ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΚΛΙΜΑΚΙΟ KΟΥΒΑΣ

Ιεραποστολικό Κλιμάκιο Κούβας ( Ιεράς Μητρόπολης Μεξικού)

Αποτελεί θαύμα στις ημέρες μας η παρουσία της Ορθοδόξου Εκκλησίας στα κράτη της Κεντρικής Αμερικής.

Mε πράξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις 30 Ιουλίου 1996, ιδρύθηκε η Ιερά Μητρόπολη Παναμά, Μεξικού και Κεντρώας Αμερικής, η οποία περιλαμβάνει 22 κράτη. Στις 2 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους εξελέγη παμψηφεί Μητροπολίτης αυτής ο κ. Αθηναγόρας.

Ο Σεβασμιώτατος κ. Αθηναγόρας, μεταβαίνοντας στην Κεντρική Αμερική, διέβλεψε ότι η Θεία Πρόνοια τον ανέδειξε Μητροπολίτη όχι μόνον των ελληνόφωνων παροικιών αλλά και των λαών της Λατινικής Αμερικής, οι οποίοι χρόνια αναζητούσαν την Ορθόδοξη Εκκλησία.

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου Αβάνας

Στα κράτη αυτά ο ρωμαιοκαθολικισμός, παρά τις έντονες προσπάθειες προσηλυτισμού που καταβάλλει, διαρκώς χάνει τούς «πιστούς» του, διότι ως γνωστόν δεν είναι λίγες οι φορές που αναμίχθηκε στα πολιτικά της χώρας και συνέπραξε με τα δικτατορικά καθεστώτα.

Σημερα, μετά από έντεκα χρόνια, το Ιεραποστολικό έργο της Ι. Μητροπόλεως Κ. Αμερικής έχει ανοίξει διάπλατα φτερά και σαν στοργική μάνα αγκαλιάζει τούς ανθρώπους. Καθημερινά μεμονωμένες οικογένειες αλλά και ολόκληρες ομάδες προσέρχονται στην Ορθοδοξία. Παράδειγμα αποτελούν οι δεκάδες εκατοντάδες των κατοίκων της Μπογκοτά, της Κούκουτα, του Μεντεγίν και άλλων πόλεων της Κολομβίας που προσήλθαν στην Ορθοδοξία τα τελευταία χρόνια.

Αποτελεί όμως εξίσου μεγάλο θαύμα η εγκαθίδρυση της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Κούβα. Για πρώτη φορά στα 45 χρόνια από την επικράτηση του κομμουνιστικού καθεστώτος στο νησί, επετράπη η ανέγερση νέου Ι. Ναού. Πολλοί παράγοντες συνετέλεσαν στην εξέλιξη αυτή. Ενας από αυτούς ήταν η επιμονή αλλά και η υπομονή που επέδειξε ο Σεβασμιώτατος κ. Αθηναγόρας, να αναγνωρισθεί η Ορθόδοξη Εκκλησία από το κράτος και να της επιτραπεί να ασκεί ελεύθερα το Ιεραποστολικό της έργο. Ενας άλλος παράγοντας ήταν μια ευγενική ψυχή, που ως εκπρόσωπος της Κυβερνήσεως και ιστορικός της πόλεως της Αβάνας φέρει την ευθύνη για την αναπαλαίωση της παλαιάς πόλεως. Πρόκειται για τον κ. Ευσέβιο Λεάλ, άνθρωπο με βαθιά πίστη, αγάπη και σεβασμό στην Ορθοδοξία, ο οποίος επισκέφθηκε κατ' επανάληψη την Ελλάδα.

Η υποδοχή του Οικουμενικού Πατριάρχη
κ.κ. Βαρθολομαίου στην Κούβα

Ο κ. Λεάλ πίστευε ότι, για να έχει κύρος και διεθνή ακτινοβολία η πόλη της παλαιάς Αβάνας, θα έπρεπε να διαθέτει ελληνορθόδοξο Ναο στην περιοχή της. Ετσι, αφού εξασφάλισε την άδεια από τον Πρόεδρο κ. Καστρο, κάλεσε τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Κεντρώας Αμερικής κ. Αθηναγόρα και του ανακοίνωσε την πρόθεση της Κυβερνήσεως να ανεγείρει Ελληνορθόδοξο Ναο μπροστά στο λιμάνι. Ο Ι. Ναός κτίσθηκε στον περίβολο του καθολικού μοναστηριού του Αγίου Φραγκίσκου, απέναντι από το λιμάνι όπου προσαράζουν τα κρουαζιερόπλοια στην παλαιά και ιστορική Αβάνα. Το μοναστήρι του Αγίου Φραγκίσκου λειτουργεί εδώ και χρόνια ως Ιστορικό Μουσείο και αίθουσα προβολών. Ετσι δεν υπήρχε δυσκολία για την Κυβέρνηση να παραχωρήσει τέσσερα στρέμματα από το οικόπεδο στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Ακόμη πιο αξιοσημείωτο είναι ότι τόσο το οικόπεδο, το οποίο βρίσκεται σε περίοπτη θέση και προστατεύεται από την Ουνέσκο, όσο και τα έξοδα της ανεγέρσεως του Ναού ήταν προσφορά της κουβανικής Κυβερνήσεως. Η Ι. Μητρόπολη Κ. Αμερικής ανέλαβε την δαπάνη για την εσωτερική διακόσμηση του Ι. Ναού, η οποία ξεπέρασε τις 400.000 ευρώ.

Στην προσπάθεια αυτή συνέβαλε τα μέγιστα και ο Ιεραποστολικός μας Συνδεσμος, ο οποίος κάλυψε μεγάλο μέρος των δαπανών, αναλαμβάνοντας την κατασκευή όλων των εκκλησιαστικών ειδών (τέμπλο, αγιογραφίες, φωτιστικά, αναλόγια, αρχιερατικό θρόνο, καλύμματα, ιερά σκεύη Αγίας Τράπεζας κ.α.), καθώς και την μεταφορά τους στην Αβάνα.

Συνάντηση του κ. Φιντέλ Κάστρο και της
Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχη

Στις 25 Ιανουαρίου 2004 όλη η ανθρωπότητα πληροφορήθηκε από τα μέσα ενημερώσεως «το άνοιγμα» του ηγέτη της Κούβας κ. Φιντέλ Καστρο στην Ορθόδοξη Ελληνική Εκκλησία. Η πρόσκληση την οποία απηύθυνε στον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. κ. Βαρθολομαίο να επισκεφθεί επισήμως την Κούβα, για να τελέσει τα Εγκαίνια του ανεγερθέντος Ι. Ναού του Αγίου Νικολάου, αποτέλεσε το καλύτερο δώρο για την Ορθόδοξη Ιεραποστολή που το Πατριαρχείο ασκεί στις χώρες της Κεντρικής Αμερικής.

Το γεγονός χαρακτηρίστηκε κοσμοϊστορικό. Εμείς το νιώσαμε ως μεγάλο θαύμα του Θεού. Είδαμε μία επανάσταση πνευματική, ουράνια, που συντελέσθηκε στην Κούβα. Ενας μεγάλος ηγέτης, χωρίς να διαγράφει τον ιδεολογικοπολιτικό του προσανατολισμό, προχώρησε στην αναζήτηση νέων πνευματικών ερεισμάτων και μάλιστα Ορθοδόξων.

Μονον ο Κυριος, «ο ετάζων νεφρούς και καρδίας», γνωρίζει τις διεργασίες που έγιναν στην ψυχή του κ. Καστρο, για να αποφασίσει αυτό το άνοιγμα σε ένα κράτος όπου κάποτε η αθεΐα και ο υλισμός διδάσκονταν στα Πανεπιστήμια. Σ ένα κράτος που απαγόρευε στούς Χριστιανούς να είναι μέλη του Κομμουνιστικού κόμματος και της νεολαίας του. Αποτελεί όντως πνευματική επανάσταση η αναγνώριση της Ορθοδοξίας ως επίσημης Εκκλησίας της Κούβας.

Ο Πατριάρχης πλαισιωμένος από τον
κ. Ευσέβιο Λεάλ και τον Σεβασμιότατο
Μητροπολίτη κ. Αθηναγόρα

Το απόγευμα της Τετάρτης 21 Ιανουαρίου 2004 ο Πρόεδρος της Κούβας υποδέχθηκε στην Αβάνα τον Οικουμενικό Πατριάρχη με τιμές αρχηγού κράτους. Στο αεροδρόμιο Χοσέ Μαρτί της Αβάνας ο ίδιος ο κ. Καστρο καλωσόρισε τον προκαθήμενο της Ορθοδοξίας μόλις κατέβηκε από το αεροσκάφος της Ολυμπιακής, στο οποίο επέβαιναν επίσης η συνοδεία του Παναγιωτάτου και 250 περίπου προσκυνητές από την Κωνσταντινούπολη και την Ελλάδα.

Η παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου στην Κούβα, σε μία περίοδο πολιτικών αναταραχών και κοσμοϊστορικών αλλαγών, ουσιαστικά έρχεται να καταλύσει το εμπάργκο που επέβαλαν εδώ και σαράντα χρόνια οι ηγέτες της πολιτισμένης Δυσεως. Και πράγματι, μόνον ένας πνευματικός ηγέτης θα μπορούσε να επιχειρήσει ένα τέτοιο αδιανόητο εγχείρημα. Δεν θα μπορούσε με κανέναν τρόπο να δειλιάσει, παρά τις πιέσεις που του ασκήθηκαν, και να κωφεύσει στην έκκληση του λαού της Κούβας· «διαβάς εις Κούβαν, βοήθησον ημίν». Με την αταλάντευτη στάση του έδειξε ότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως είναι πρωτίστως Οικουμενικό και δεν εξυπηρετεί πολιτικά συμφέροντα. «Στο πρόσωπό σας συναντούμε την ιστορία», είπε ο κ. Καστρο στον Πατριάρχη κατά την υποδοχή του στην Κούβα. Λογια που εκφράζουν την διάθεση του ηγέτη του κουβανικού λαού για μεγαλύτερη σύσφιξη των σχέσεων του Οικουμενικού θρόνου και της Ελλάδας, με τον λαο της Κούβας.

Επίσκεψη του Πατριάρχη σε σχολείο
παιδιών με ειδικές ανάγκες

Από την Τετάρτη μέχρι την Κυριακή, ημέρα των Εγκαινίων του Ι. Ναού, ο Οικουμενικός Πατριάρχης δεχόταν τις άνευ προηγουμένου εγκάρδιες εκδηλώσεις του κουβανικού λαού. Ο λαός της Κούβας, που ως επίσημη θρησκεία έχει την Σαντερία, ένα κράμα ρωμαιοκαθολικισμού και βουντού, υποδεχόταν με εκδηλώσεις λατρείας τον Πατριάρχη της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Σε όλες τις δημόσιες εμφανίσεις του Παναγιωτάτου εκατοντάδες απλοί πολίτες, κρατώντας πολλές φορές σημαιάκια με το έμβλημα του Πατριαρχείου, συνωθούνταν για να τον δουν από κοντά. Πολλοί έτρεχαν να σφίξουν το χέρι του και να τον φιλήσουν, ενώ άλλοι χειροκροτούσαν και έβγαζαν φωνές αλαλαγμού και ευγνωμοσύνης για την συμπαράσταση του Πατριαρχείου προς την Κούβα, σε μια περίοδο που η χώρα βρίσκεται σε δύσκολη ιστορική καμπή.

Από την επίσκεψη του
Πατριάρχη σε σχολέιο
ανίατων παιδιών

«Θα με βλέπετε και θα σας βλέπω καθημερινά», είπε απευθυνόμενος στον Οικουμενικό Πατριάρχη ο κ. Φιντέλ Καστρο και τήρησε την υπόσχεσή του. Ο προκαθήμενος της Ορθοδοξίας μέσα στο πρώτο 48ωρο της παραμονής του στην Αβάνα είχε ήδη τρεις συναντήσεις με τον ηγέτη της Κούβας. Δεν είναι συνηθισμένο γεγονός ο Πρόεδρος μιας χώρας να συναντάται επτά φορές με τον φιλοξενούμενό του, να έχει τρεις κατ' ιδίαν συζητήσεις μαζί του, να τον παραλαμβάνει με το αυτοκίνητό του από το ξενοδοχείο και να τον συνοδεύει στο αεροδρόμιο.

Την Πεμπτη το απόγευμα, χωρίς να έχει προγραμματισθεί, ο κ. Καστρο παραβρέθηκε στο συνεδριακό κέντρο της Αβάνας, για να ακούσει την ομιλία του Παναγιωτάτου Πατριάρχου με θέμα την προστασία του περιβάλλοντος. Μαλιστα, σηκώθηκε όρθιος και χειροκροτούσε τον Παναγιώτατο πριν ακόμη αρχίσει η ομιλία αλλά και μετά.

Το απόγευμα της επόμενης ημέρας, Παρασκευής 23 Ιανουαρίου, πραγματοποιήθηκε συναυλία προς τιμήν του Πατριάρχου με κουβανέζικα συγκροτήματα και το ελληνικό παραδοσιακό συγκρότημα του Δημου Θεσσαλονίκης. Κατόπιν, παρατέθηκε δεξίωση από τον Ελληνα πρέσβη στην Αβάνα κ. Γεώργιο Κωστούλα.

Η ιστορική κατά την οποία ο πρόεδρος της
κ. Φιντέλ Κάστρο παραδίδει το κλειδί του
Ι. Ναού Αγίου Νικολάου στην Α.Θ.Π.
τον Οικουμενικό Πατριάρχη

Το Σαββατο το πρωϊ πραγματοποιήθηκε επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχου σε δυο ιδρύματα. Στο πρώτο, ένα παιδιατρικό Νοσοκομείο, ο Παναγιώτατος προσέφερε πεντακόσια αναπηρικά καροτσάκια (δωρεά ενός αμερικανού επιχειρηματία, του κ. Μπέριγκ). Στο δεύτερο, ένα Σχολείο για παιδιά με ειδικές ανάγκες, μοίρασε βιβλία και CD.

Αποκορύφωμα των εκδηλώσεων ήταν τα Εγκαίνια του Ι. Ναού Αγίου Νικολάου την Κυριακή 25 Ιανουαρίου. Η τελετή άρχισε από το πρωϊ με την ‘Ακολουθία του Ορθρου. Συνεχίσθηκε με τα Εγκαίνια του Ι. Ναού και τελείωσε με την Θεία Λειτουργία στις 2 μ.μ. Τα κρατικά τηλεοπτικά κανάλια μετέδωσαν σε απευθείας σύνδεση όλη την τελετή. Τα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία κάλυψαν το γεγονός. Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης, περιστοιχισμένος από Αρχιερείς του Θρόνου και της Ελλαδικής Εκκλησίας, προεξήρχε της τελετής. Οι δεκάδες εκατοντάδες των προσκυνητών αλλά και οι κάτοικοι της Αβάνας, που από το πρωϊ συνέρρευσαν, για να παρακολουθήσουν την τελετή, ξεχύθηκαν στο προαύλιο και στούς δρόμους πέριξ του Ναού. Ενας μεγάλος αριθμός προσκυνητών παρακολουθούσε την τελετή από δυο γιγαντοοθόνες που είχαν στηθεί στο καθολικό του ναού του Αγίου Φραγκίσκου. Στα πρόσωπα των ανθρώπων έβλεπες την χαρά που πήγαζε μέσα από τις καρδιές τους. Η τελετή πραγματικά μεταβλήθηκε σε μία πανήγυρη, που μετέφερε την σκέψη σε χρόνους παλαιούς, του Βυζαντίου. Σ αυτό βεβαίως, εκτός του Παναγιωτάτου και των Αρχιερέων, συνετέλεσε και η παρουσία της εκκλησιαστικής βυζαντινής χορωδίας Θεσσαλονίκης «Αγιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης». Τα τροπάρια, τα οποία έψελναν, αντηχούσαν στούς πέριξ του Ι. Ναού δρόμους και πλημύριζαν όλη την παλαιά Αβάνα μέχρι το λιμάνι της πόλεως και πιο πέρα ακόμα.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης
κρατώντας λείψανα Aγίων
βαδίζει προς τον
Ι. Ναό Αγίου Νικολάου
για να τον εγκαινιάσει

Πριν την τέλεση του καθαγιασμού του Ι. Ναού, η ατμόσφαιρα ηλεκτρίσθηκε από την πανθομολογουμένως βαρυσήμαντη ιστορική ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου, με την οποία επιχείρησε να καταδείξει στούς πάντες ότι η Ορθοδοξία δεν ήρθε στην Κούβα, για να χρησιμοποιήσει την ισχύ της, αλλά ήρθε αγνή και άνευ πονηρίας, για να συμμερισθεί τον πόνο της χώρας και του λαού της. Στην συνέχεια μίλησε ο κ. Ευσέβιος Λεάλ, ο ιστορικός της Αβάνας, στον οποίο εν πολλοίς οφείλεται και η ανέγερση του Ι. Ναού. Ο κ. Λεάλ παρέδωσε στον Οικουμενικό Πατριάρχη το επίσημο διάταγμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης της Κούβας, με το οποίο αναγνωρίζεται η Ορθόδοξη Εκκλησία στο νησί αυτό της Καραϊβικής.

Οι επόμενες στιγμές, κατά τις οποίες ο ηγέτης της Κούβας παρέδωσε στον Πατριάρχη το κλειδί του Ι. Ναού, με το οποίο ο Παναγιώτατος άνοιξε την θύρα του Ναού, για να τον καθαγιάσει εσωτερικά και να τελέσει την Θεία Λειτουργία, ήταν συγκλονιστικές.

Πολλές προσωπικότητες από την Ελλάδα, την Ευρώπη, την Αμερική και τον Καναδά συμμετείχαν στα Εγκαίνια του Ναού. Ανάμεσά τους ο Αρχιεπίσκοπος πρώην Αμερικής κ. Ιακωβος, ο πρόεδρος του αποδήμου Ελληνισμού κ. Αθενς, Ελληνες Βουλευτές, καθώς και ο Δημαρχος Θεσσαλονίκης κ.Βασίλης Παπαγεωργόπουλος. Υπολογίζονται σε 1.500 οι Ελληνες προσκυνητές που έφθασαν απ όλο τον κόσμο στην Κούβα. Ηρθαν για να εορτάσουν μία νέα Πεντηκοστή, το άνοιγμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας στα κράτη της Λατινικής Αμερικής.

Κλήρος και λαός βαδίζουν προς τον Ι. Ναό
του Αγίου Νικολάου

Ηταν ένα θαύμα υψίστης ιστορικής σημασίας. Ενα θαύμα της Ορθοδόξου πίστεως. Ο λαός της Κούβας περιμένει από την Ελλάδα πλέον κάτι περισσότερο από οικονομική βοήθεια. Διψάει να γνωρίσει τις προαιώνιες αξίες, τις οποίες το γένος μας διαφύλαξε μέχρι σήμερα. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο κ. Καστρο απευθυνόμενος στον Πατριάρχη του ζήτησε να σταλούν στο κράτος του βιβλία της Ορθοδόξου Θεολογίας και των Πατέρων της πίστεώς μας από το Αγιο Ορος, προκειμένου να μεταφρασθούν, να ανατυπωθούν και να διανεμηθούν σε όλα τα Σχολεία και τα ιδρύματα της χώρας. Δεν είναι επίσης τυχαίο το γεγονός ότι, σε μια εποχή ραγδαίων γεωπολιτικών εξελίξεων, ο κ. Φιντέλ Καστρο ζήτησε επίσημα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο την δημιουργία Θεολογικής Σχολής στην Κούβα, στην πόλη της Αβάνας. Στην Σχολή αυτή θα επιμορφώνονται όσοι από τούς Κουβανούς επιθυμούν να ασχοληθούν με την Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη και -το σημαντικότερο- θα λειτουργεί με έξοδα της κουβανικής Κυβερνήσεως και του κουβανικού λαού.

Το τέμπλο του Ι. Ναού Αγίου
Νικολάου

Ιστορική, λοιπόν, υπήρξε η επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου στην Κούβα. Μια επίσκεψη η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο των ειδήσεων στα διεθνή μέσα μαζικής ενημερώσεως και προκάλεσε την δυσφορία των ισχυρών της γης. Κι εδώ θα πρέπει να πούμε ότι καταβλήθηκε προσπάθεια από πολιτικά και μη πρόσωπα, ν αλλάξει γνώμη ο Παναγιώτατος και να ματαιώσει την προγραμματισμένη επίσκεψή του στην Κούβα. Ηταν μία σημαντική και επιτυχημένη επίσκεψη, που είχε ενδιαφέρον πριν ακόμα γίνει. Και δεν θα μπορούσε ούτε κατά διάνοια να αναβληθεί, διότι είχε πνευματικό και μόνον χαρακτήρα και τίποτε άλλο.

Η ομιλία της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου κατά την τελετή των Εγκαινίων

« Εγκαινίζου, εγκαινίζου, η νέα Ιερουσαλήμ. Ηκει γαρ σου το φως και η δόξα Κυρίου επί σε ανατέταλκεν».
Ιερώτατε Ποιμενάρχα και του Ορθοδόξου λαού της Κούβας Μητροπολίτα Παναμά, κύριε Αθηναγόρα,
Εξοχώτατε κύριε Πρόεδρε,
Εξοχώτατε κύριε Πρέσβυ, εκπρόσωπε της εντίμου Ελληνικής Κυβερνήσεως,
Μεγαλειότατε,
Ιερώτατοι αδελφοί, Εξοχώτατοι, Εντιμολογιώτατοι Αρχοντες της Μητρός Εκκλησίας,
Αδελφοί, πατέρες και τέκνα εν Κυρίω εξ Ελλάδος, Τουρκίας, Αμερικής, Καναδά και αλλαχόθεν,
Χαρμόσυνος ανέτειλε και λαμπρά η σημερινή ημέρα εις την Κούβαν. Ημέρα ιστορικής σημασίας από πολλάς απόψεις.
Η Κυβέρνησις και ο Εξοχώτατος Πρόεδρος της Χωρας, πραγματοποιούντες εν σπουδαίον άνοιγμα φιλίας προς την Ορθόδοξον Εκκλησίαν, ανεγνώρισαν την Ορθοδοξίαν ως μίαν των επισήμων θρησκειών της Κούβας, με όσα προνόμια και δικαιώματα τούτο συνεπάγεται. Περαν τούτου, ανήγειραν τον ωραίον τούτον Καθεδρικόν Ναόν του Αγίου Νικολάου εις τον παλαιόν τομέα της Αβάνας, τον χαρακτηρισθέντα υπό της Ουνέσκο ως μνημείον παγκοσμίου πολιτιστικής κληρονομίας. Με άλλους λόγους, ανήγειραν τον περίπυστον Ναόν ημών μέσα εις αυτό το σαλόνι της Πρωτευούσης. Και προσφέρουν τον Ναόν ως δώρον ευλαβές του λαού της Κούβας προς τον Κυριον ημών Ιησούν Χριστόν και την Ορθόδοξον Εκκλησίαν Του, μάλιστα δε προς το Οικουμενικόν Πατριαρχείον της Κωνσταντινουπόλεως, υπό την πνευματικήν ευθύνην και δικαιοδοσίαν του οποίου, δια της Ιεράς Μητροπόλεως Παναμά, υπάγεται το ενταύθα Ορθόδοξον στοιχείον.

Ο κος Ευσέβιος Λεάλ προσφωνεί
τον Οικουμενικό Πατριάρχη

Σημερον παραλαμβάνομεν επισήμως το ιερόν αφιέρωμα και, τελούντες την τελετήν των Εγκαινίων, το καθαγιάζομεν και το παραδίδομεν επισήμως εις την λογικήν λατρείαν του Τριαδικού Θεού, ευχόμενοι να ίσταται ασάλευτος και ακλόνητος ο Ναός εις αιώνας αιώνων. Κτίτορες του Ναού λογίζονται πάντες οι ευγενείς και φιλόξενοι πολίται της χώρας, όλος ο κουβανικός λαός, επί τον οποίον και επικαλούμεθα την ευλογίαν του Θεού. Κατ ουσίαν «τούτον τον Οίκον ο Πατήρ ωκοδόμησε· τούτον τον Οίκον ο Υιός εστερέωσε· τούτον τον Οίκον το Πνεύμα το Αγιον ανεκαίνισε, το φωτίζον και στηρίζον και αγιάζον τας ψυχάς ημών».

Αι γενναίαι αυταί χειρονομίαι της κουβανικής Κυβερνήσεως εκτιμώνται βαθύτατα και ευελπισθούμεν ότι θα ίδωμεν εις το μέλλον και άλλους Ιερούς Ναούς να ανεγείρωνται εις την χώραν και να παραδίδωνται εις δημοσίαν λατρείαν. Αλλωστε, ο πιστός Χριστιανός είναι και καλός πολίτης της χώρας του και συνεπής εις τας απαιτήσεις του συμφέροντός της.

Περιττόν να υπομνήσωμεν ότι η ελευθέρα έκφρασις της θρησκευτικής πίστεως αποτελεί βασικόν ανθρώπινον δικαίωμα, το οποίον μετά των λοιπών ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να είναι παρά πάντων σεβαστόν και απαραβίαστον, μάλιστα δε παρ όσων ως βάσιν της πολιτικής των ιδεολογίας θέτουν τον Ανθρωπισμόν.

« Εγκαινίζου, εγκαινίζου, η νέα Ιερουσαλήμ» -η Κούβα θα ηδυνάμεθα να είπωμεν, τρέποντες επί το επικαιρότερον τούς λόγους του υμνωδού. Τα εγκαίνια του Ορθοδόξου Καθεδρικού Ναού αποτελούν πρόσκλησιν δια τον εγκαινιασμόν νέας εποχής, σημειουμένης υπό της ελευθέρας παρουσίας του Ιησού ανά τας οδούς των πόλεων και των χωρίων, ανά τούς αγρούς και τας φυτείας, ανά τας οικίας και τα καταστήματα, ανά τα γραφεία και τα Σχολεία, ανά πάσαν την γην της Κούβας. « Ηκει γαρ σου το φως -Κούβα- και η δόξα Κυρίου επί σε ανατέταλκεν». Ηλθε το Φως του Χριστού εις την Κούβαν μέσω της λυχνίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας, γλυκύ, ιλαρόν, θερμόν, άτυφον, ταπεινόν, οδηγητικόν εις την οδόν της Αληθείας και της Ζωής. Και η δόξα του Κυρίου Ιησού σεμνή, απαρρησίαστος, διακριτική ανέτειλεν επί την χώραν.

Ψηφιδωτή αναπαράσταση
της επιδόσεως του κλειδιού
του Αγ. Νικολάου Αβάνας
από τον κ. Φιντέλ Κάστρο
στον Οικουμενικό
Πατριάρχη κ.κ.
Βαρθολομαίο

Το Φως τούτο του Χριστού και η δόξα του Κυρίου πρώτον αντανακλούν εις το ανθρώπινον πρόσωπον· εις το πρόσωπον και του τελευταίου πολίτου της Κούβας. Πλασμένος ο άνθρωπος κατ εικόνα και ομοίωσιν Θεού, πεπροικισμένος με το αυτεξούσιον, την ελευθερίαν της βουλήσεως και ενεργείας, καλείται υπό του Χριστού εν ελευθερία να βιώση τούτο το Φως και ταύτην την δόξαν, και δι αυτών ανακαινούμενος καθημερινώς να καταλήξη εις αληθή ομοίωσιν Θεού και κοινωνίαν της Χαριτος Του. Ο,τιδήποτε εμποδίζει την βίωσιν και ανακαίνισιν αυτήν είναι λάθος· είναι ύβρις με την αρχαιοελληνικήν σημασίαν της λέξεως· είναι αμάρτημα.

Δεν ήλθεν η Ορθοδοξία ενταύθα, αγαπητοί, μετά οφρύος και δυνάμεως. Ηλθεν απλή και σεμνή, όπως αι απλαί θυγατέρες της κουβανικής υπαίθρου. Αγνή και άνευ πονηρίας, όπως τα απειρόκακα παιδία του κουβανικού λαού. Ηλθε να συμμερισθή τον σταυρόν της χώρας και του λαού της. Να τείνη χείρα στοργής προς πάντα «κοπιώντα και πεφορτισμένον». Να εκτιμήση τας αξίας του κουβανικού πολιτισμού, ως ούτος διεμορφώθη από παλαιά μέχρι σήμερον. Να υπενθυμίση εις όλους την αρχαίαν ευγένειαν, με την οποίαν ο Δημιουργός Θεός επροίκισε τα πλάσματά Του. Να διακηρύξη μετά παρρησίας ότι το να αποκλείωνται λαοί και κράτη από την γενικωτέραν κοινωνίαν των λαών της γης είναι ιστορικόν λάθος, και ότι τα προβλήματα μεταξύ λαών και κρατών, όπως, άλλωστε, και εκείνα μεταξύ φυσικών προσώπων, λύονται δια του διαλόγου και της επικοινωνίας, ως και δια καλοπίστων διαπραγματεύσεων.
Τα πάντα τακτοποιούνται «πρόσωπον προς πρόσωπον». Τιποτε δεν τακτοποιείται «πλάτην με πλάτην», «κλειστήν θύραν έναντι κλειστής θύρας».

«Εγκαινίζου, εγκαινίζου, η νέα Ιερουσαλήμ». Νεα Ιερουσαλήμ ονομάζεται η Εκκλησία. Η παλαιά Ιερουσαλήμ με τας παλαιάς αμαρτίας αυτής δεν οδηγεί εις σωτηρίαν παρά την ιερότητα της γης της. Η νέα Ιερουσαλήμ της Χαριτος, ο απελεύθερος Ιησού Χριστού λαός του Ευαγγελίου, δια του Σταυρού και της Αναστάσεως του Χριστού και της επιφοιτήσεως και ενεργείας του Αγίου Πνεύματος, ανακαινίζεται, καθαίρεται, φωτίζεται, αγιάζεται, μεταμορφώνεται και, μαζί με αυτόν, ανακαινίζεται, καθαίρεται, φωτίζεται, αγιάζεται και μεταμορφώνεται και ο πέριξ κόσμος, το περιβάλλον. Εις την παρουσίαν των Αγίων και τα άγρια ζώα ημερεύουν. Αι ταραγμέναι καρδίαι και συνειδήσεις ηρεμούν και γαληνεύουν και χαίρονται βαθείαν εσωτερικήν ειρήνην. Τα δέντρα «επικροτούσι τοις κλάδοις», και τα πάντα ενδύονται μίαν μυστικήν ωραιότητα. Εγνωρίσαμεν πολλάς τοιαύτας αγίας μορφάς και έχομεν προσωπικήν εμπειρίαν του πράγματος. Ο Αγιος Νικόλαος, εις το όνομα του οποίου θα τιμάται ο Ιερός ούτος Ναός, είναι ο Αγιος ο οποίος και την μήνιν των ανέμων και τον κλύδωνα της θαλάσσης ειρηνεύει, και σώζει τούς επικαλουμένους αυτόν κινδυνεύοντας ναυτικούς. Είναι η «εικών της πραότητος», επί τη θέα του οποίου, η και μόνον επί τη μνήμη του ονόματός του, ο σάλος της καρδίας γαληνιά. Αλλά η Ορθόδοξος Εκκλησία δεν έπαυσε να αναδεικνύη Αγίους έως και σήμερον. Υπάρχουν και οι νεώτεροι Αγιοι και δη μορφαί ως των Αγιορειτών Πατέρων Νικοδήμου και Σιλουανού, του Επισκόπου Πενταπόλεως Νεκταρίου, των προσφάτως ανακηρυχθέντων Αγίων Ανθίμου της Χιου, Σαββα του εν Καλύμνω, Νικολάου του Πλανά και πολλών άλλων. Υπάρχουν ακόμη και εκείνοι τούς οποίους το πλήρωμα της Εκκλησίας ομοφώνως αναγνωρίζει ως Αγίους, αν και επίσημος πράξις αναγνωρίσεως της Αγιότητος αυτών δεν έχει εισέτι εκδοθή, όπως οι Γεροντες Παΐσιος, Πορφύριος και Εφραίμ, ο συμπατριώτης του Αγίου Νικολάου Ιάκωβος της Ευβοίας, ο Φιλόθεος Ζερβάκος και ει τις έτερος. Περιξ των μορφών αυτών χιλιάδες ψυχαί ειρήνευσαν, εγλυκάνθησαν, εχαροποιήθησαν, εζωοποιήθησαν. Τα στοιχεία της φύσεως τούς υπήκουον. Τα ζώα τούς εσέβοντο. Οι πάντες και τα πάντα ένιωθαν την αγάπην των και την χάριν του εν αυτοίς κατοικούντος Αγίου Πνεύματος. Το βλέμμα των ήτο βλέμμα Χριστού. Αι χείρές των χείρες φιλανθρωπίας. Η καρδία των πλήρης θυσιαστικής αγάπης. Ο νους των ειρηνικός. Το φρόνημά των άγιον. Η καθημερινή ζωη των «αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια». Πολλοί οφείλουν εις τούς γνησίους τούτους ανθρώπους του Θεού πολλά. Είναι οι μεγαλύτεροι ευεργέται ημών. Η προσευχή των διεσκέδαζε βουλάς Εθνών, έφερε το έλεος και την βοήθειαν του Θεού εις τον κόσμον, εφυγάδευεν ακάθαρτα πνεύματα, αποκαθίστα την υγιείαν των ασθενούντων, έλυεν ανθρωπίνως άλυτα προβλήματα.

Το ειλητάριο που χάρισε ο Οικουμενικός
Πατριάρχης στον κ. Φιντέλ Κάστρο

«Εγκαινίζου, εγκαινίζου, η νέα Ιερουσαλήμ. Ηκει γαρ σου το φως και η δόξα Κυρίου επί σε ανατέταλκεν». Ο Ιερός ούτος Ναός θα είναι μνημείον πίστεως. Εντεύθεν θα αναπέμπωνται ευχαί και δεήσεις «υπέρ ειρήνης του σύμπαντος κόσμου», υπέρ ευοδώσεως και ενισχύσεως του κουβανικού λαού, «υπέρ της των πάντων ενώσεως» εν τη Αληθεία της Πιστεως και τη Αγάπη του Θεού. Εντεύθεν θα εκπορεύεται καθαρόν και απερίτμητον το μήνυμα του Ευαγγελίου, το οποίον είναι μήνυμα αγάπης του ανθρώπου προς τον άνθρωπον, μήνυμα ειρήνης και διαλόγου, ιδιαιτέρως μάλιστα εις εποχάς όπως η σημερινή, κατά την οποίαν οι λαοί της γης ζουν εντός μιας ατμοσφαίρας ανασφαλείας, πολέμων, τρομοκρατίας, απροκλήτων επιθέσεων, αδικίας, ανισότητος, περιφρονήσεως των ασθενεστέρων, προσπαθείας επιβολής του δικαίου του ισχυροτέρου κ.ο.κ. Θα είναι μήνυμα σεβασμού προς το ανθρώπινον πρόσωπον και τα δικαιώματά του, την ελευθερίαν του, την αξιοπρέπειάν του, το δικαίωμα της διαφωνίας, το απαραβίαστον της ζωής του. Θα είναι μήνυμα μετανοίας δια την «ευπερίστατον αμαρτίαν» και τα λάθη του παρελθόντος, προσωπικά και συλλογικά. Θα είναι μήνυμα νέας ζωής πλήρους χάριτος και αληθείας.

Ικετεύσαμεν τον Θεόν να καταστήση τον Ναόν ημών τούτον «λιμένα χειμαζομένων, ιατρείον παθών, καταφυγήν ασθενών, δαιμόνων φυγαδευτήριον». Του εζητήσαμεν να έχη τούς οφθαλμούς Του πάντοτε ανοικτούς επ αυτόν και τα ώτα Του ευήκοα να προσέχουν και να δέχωνται την προσευχήν και την δέησιν όσων με ευλάβειαν και σεβασμόν θα εισέρχωνται ενταύθα και θα επικαλούνται το Πανάγιον όνομά Του, και εν συνεχεία να εκπληρώνη τα αιτήματά των προς σωτηρίαν. Εχομεν να προσείπωμεν μόνον το· Αμήν. Οσα παρεκαλέσαμεν να γίνουν αποδεκτά, και ημείς, «κλήσεως επουρανίου μέτοχοι», οσάκις εισερχόμεθα εις προσευχήν και λογικήν λατρείαν ενταύθα, να «κατανοώμεν τον απόστολον και αρχιερέα της ομολογίας ημών Χριστόν Ιησούν» ( Εβρ. 3,1) και να παραδίδωμεν εις Αυτόν ανεπιφυλάκτως την καρδίαν ημών, ίνα ποιήση αυτήν ζώντα Ναόν και μονήν του ιδίου και του Ανάρχου Αυτού Πατρός και του Παναγίου και Ζωοποιού Πνεύματος.

Η οπισθάμβωνος λεγομένη ευχή της Θείας Λειτουργίας μνημονεύει· « Ο ευλογών τούς ευλογούντάς Σε, Κυριε, και αγιάζων τούς επί Σοι πεποιθότας, σώσον τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου». Ειλικρινώς ευχόμεθα και δια τον εν Κούβα λαόν Του και την ενταύθα κληρονομίαν Του. «Το πλήρωμα της Εκκλησίας Σου φύλαξον. Αγίασον τούς αγαπώντας την ευπρέπειαν του Οίκου Σου. Συ αυτούς αντιδόξασον τη θεϊκή Σου δυνάμει». Ναι, Κυριε Ιησού, αγίασον τούς αγαπώντας την ευπρέπειαν του νέου Ιερού τούτου Ναού, τον Μεγαλειότατον, που εξεκίνησε το έργον τούτο ζητήσας προ ετών από τον Πρόεδρον Καστρο την απόδοσιν του προϋπάρξαντος Ναού μας των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης· τον Εξοχώτατον Πρέσβυν της Ελλάδος κ. Γεώργιον Κωστούλαν· τον Ιερώτατον Μητροπολίτην Παναμά κ. Αθηναγόραν, πολλά επί πολύ κοπιάσαντα· τον Ιεραποστολικόν Συνδεσμον « Αγιος Κοσμάς ο Αιτωλός» και την Ορθόδοξον Ιεραποστολικήν Αδελφότητα του κ. Παπαδημητρακοπούλου· τούς κτίτορας του Ιερού αυτού Ναού, τον κουβανικόν λαόν εν τω συνόλω του, και αντιδόξασον αυτόν ως Συ γνωρίζεις. Αμήν, Κυριε!

Τούτος ο λόγος έστω εκφραστικός της ευχαριστίας, της ευαρεσκείας και της ευγνωμοσύνης του Οικουμενικού Πατριαρχείου προς την ηγεσίαν και προς τον λαόν της Κούβας δια το θαύμα, το οποίον βιούμεν σήμερον.

Δοξα τω Θεώ πάντων ένεκεν!