Υπάρχουν άνθρωποι που όταν φεύγουν δεν απουσιάζουν, μα παραμένουν μέσα στις μνήμες, στα πρόσωπα που άγγιξαν, στις ζωές που άλλαξαν, χωρίς ποτέ να το διαφημίσουν. Ο αείμνηστος π. Κοσμάς Γρηγοριάτης ήταν ένας τέτοιος άνθρωπος.
Οι μαρτυρίες όσων τον γνώρισαν, δεν είναι απλώς η αφήγηση μίας ζωής, είναι μνήμη ζωντανή και φωνές ανθρώπων που τον συνάντησαν και κραυγάζουν πως ένας άνθρωπος, όταν αγαπήσει μέχρι τέλους, μπορεί να αφήσει πίσω του φως που δεν σβήνει.
Δεν έζησε για να τον θυμούνται, έζησε για να αγαπά και η αγάπη του δεν έμεινε λόγος, έγινε δρόμος, κόπος, πληγή και χαρά μαζί.
Άφησε την σιωπή του Αγίου Όρους και διάλεξε τον θόρυβο της ανάγκης, εγκατέλειψε την ασφάλεια και προχώρησε εκεί όπου κάποιοι αδελφοί διψούσαν όχι μόνο για ψωμί αλλά για νόημα και παρηγοριά από τον Θεό.
Στην Αφρική δεν βάδισε ως ξένος, πήγε ως οικείος, έμαθε την γλώσσα, μοιράστηκε την φτώχεια των ιθαγενών και παρηγόρησε την αγωνία τους.
Τον πατέρα Κοσμά δεν τον ενδιέφεραν τα αξιώματα, αλλά ο άνθρωπος, ο πεινασμένος, ο φυλακισμένος, ο λεπρός, ο ξεχασμένος. Διαχειρίστηκε πολλά κι ωστόσο έφυγε ακτήμων. Έγινε πλούσιος αποκλειστικά σε αγάπη και κόπο.
Υποστήριζε πως δεν μπορείς να υπηρετήσεις αληθινά, αν δεν είσαι έτοιμος να δοθείς ολόκληρος. Λίγο πριν φύγει από την ζωή, κουρασμένος στο σώμα αλλά άγρυπνος στο πνεύμα, μίλησε για την ιεραποστολή όχι σαν ιδέα αλλά ως σταύρωση και επέμενε πως όποιος θέλει να υπηρετήσει την Αφρική πρέπει να αποφασίσει να αφήσει εκεί τα κόκαλά του. Αυτά τα λόγια του έγιναν ζωή και η ζωή του εξελίχθηκε σε μαρτυρία: έφυγε ξαφνικά, πάνω στον δρόμο της διακονίας, όπως ακριβώς έζησε. Το ταξίδι του στην γη τελείωσε βίαια, αλλά το έργο του δεν τελείωσε.
Όταν πέθανε, οι Κονγκολέζοι του Κολουέζι επιθυμούσαν να μείνει ο πατήρ Κοσμάς κοντά τους. Ωστόσο, ο ίδιος δεν είχε εκφράσει κάποια απόφαση για την ταφή του. Σήμερα το άσβεστο καντήλι στον τάφο του στο Κολουέζι υπενθυμίζει ότι, παρότι κανένας ξένος δεν επιτρεπόταν να ταφεί μέσα στην πόλη, οι κυβερνήτες και ο λαός παρέβησαν τον νόμο από αγάπη για τον πατέρα τους.
Συχνά, όταν σουρουπώνει, οι Μάμες μαζεύονται γύρω από τον τάφο του πατρός Κοσμά και τραγουδούν ένα μοιρολόι χωρίς θρήνο σε έναν τελετουργικό χορό και ο αέρας παίρνει τα λόγια τους και τα ταξιδεύει στα φτωχόσπιτα στο cité (πόλη):
«Είπες θα φύγω,
θα φύγω από την Κατάνγκα,
προστάτεψε τα παιδιά μου.
Μακριά στον άλλο τόπο
να συνεχίσω από εκεί το έργο
στο κατώφλι του Ισχυρού.
Προστάτεψε τα παιδιά μου».
Ο πατήρ Κοσμάς Γρηγοριάτης εν οδώ τελειούται, όχι σε ανάπαυση αλλά στον δρόμο της διακονίας, εκεί που βάδισε μία ολόκληρη ζωή. Το αίμα του, εκείνο το βράδυ της 27ης Ιανουαρίου του 1989, πότισε το χώμα της Αφρικής, έγινε σπόρος. Και από εκείνο το αίμα φύτρωσε το δέντρο της πίστης. Ρίζωσε βαθιά στις καρδιές των ανθρώπων που αγάπησε. Ένα δέντρο που δεν το φύτεψε με λόγια αλλά με ζωή δοσμένη μέχρι τέλους.
Ο δρόμος που τον πήρε, τον παρέδωσε και η γη που τον δέχτηκε μαρτυρεί πως υπάρχουν ζωές που δεν τελειώνουν με τον θάνατο και υπάρχουν άνθρωποι που φεύγοντας μένουν. Ο πατήρ Κοσμάς έμεινε στην οδό, στην μνήμη, στην πίστη.
Σοφία Χατζή,
Δημοσιογράφος, συγγραφέας, ραδιοφωνική παραγωγός
