Στην μακρινή Ταϊβάν, την Φορμόζα, όπως την θυμούνται οι παλιοί ναυτικοί, η ομορφιά της φύσης συναγωνίζεται τις σκληρές συνθήκες του τόπου. Η υγρασία βαραίνει το σώμα, η τροπική ζέστη εισχωρεί αθόρυβα και για όποιον δεν είναι από τα μέρη της νοτιοανατολικής Ασίας, αυτό γίνεται καθημερινά επίπονη δοκιμασία. Για τον ιερέα πατέρα Ιωνά Μούρτο η δοκιμασία αυτή κρατά είκοσι έξι χρόνια, από τότε που δημιούργησε το μοναδικό Ορθόδοξο Ιεραποστολικό Κλιμάκιο στο νησί. Είναι ο πρώτος ορθόδοξος ιερέας που βρίσκεται στην χώρα και μέχρι σήμερα λυπάται βαθιά, όταν οι ντόπιοι τον ρωτούν: «Και που ήσασταν εσείς οι Ορθόδοξοι τόσα χρόνια;».
Η απάντησή του σε αυτή την ερώτηση δεν δίνεται αμυντικά, αλλά ως στάση ζωής. Δεν φέρνει μία διδασκαλία ως μία ακόμη ιδέα. Οι άνθρωποι εδώ είναι μορφωμένοι και η τεχνολογική τους πρόοδος προηγείται κατά πολύ από την δική μας. Επιπλέον δεν στέκεται απέναντι στους Ταϊβανέζους αφ’ υψηλού. Φροντίζει καθημερινά να ακούει και να κατανοεί την ιστορία τους.
Εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες τελεί τις Θείες Λειτουργίες στον μοναδικό Ορθόδοξο Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος στην Ταϊπέι. Η Εκκλησία φιλοξενείται μόνιμα στον 4ο όροφο ενός ψηλού κτιρίου. Πρόκειται για μία αγορά που έγινε με την καθολική υποστήριξη και εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του τολμηρού Ιεραποστόλου, από τον αείμνηστο Γιώργο Ασλανίδη, πρώτο πρόεδρο και ιδρυτή του Ιεραποστολικού Συνδέσμου «Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός». Τους δύο άντρες συνέδεε μία βαθιά αγάπη και μακροχρόνια φιλία. Ο π. Ιωνάς, μοναχός της Ι. Μονής Οσίου Γρηγορίου του Αγίου Όρους, μηχανολόγος του Πολυτεχνείου με καταγωγή από την Πάτρα, παίρνει την ευχή του τότε ηγουμένου του μοναστηριού π. Γεωργίου Καψάνη και μετά από ολιγόχρονη περιοδεία στην Αφρική και την Ινδία καταλήγει στο νησί του Ειρηνικού απέναντι από την Κίνα, την Ταϊβάν.
Πριν λίγο καιρό είχα την χαρά να ταξιδέψω κάνοντας ένα ιδιότυπο προσκύνημα στην ορθόδοξη πλευρά της πρωτεύουσας, της Ταϊπέι, που δεν αριθμεί πολλούς Ορθοδόξους σε σύγκριση με Κλιμάκια σε Αφρική και Ινδία. Μην ξεχνάμε πως η Κίνα ανήκει σ’ έναν από τους αρχαιότερους πολιτισμούς και παραμένει εχθρικά επιφυλακτική σε οποιαδήποτε θρησκεία προέρχεται έξω από τα σύνορά της.
Ανάμεσα σε αναρίθμητα γεγονότα που η καταγραφή τους θα απαιτούσε πολλές σελίδες, θεωρώ απαραίτητο να αναφερθώ σε μία αναπάντεχη και σπάνια ευκαιρία να παρακολουθήσω με τον πατέρα Ιωνά και την Πελαγία Υu, συνεργάτιδα του Κλιμακίου, μία λιτανεία των ειδώλων, μία γιορτή που δύσκολα παρακολουθεί ένας ξένος. Πολυάριθμα άρματα διέσχιζαν τους δρόμους, πάνω τους κάθονταν μεγάλες σε όγκο θεότητες, συνοδευόμενες από μικρότερες θεϊκές μορφές. Στην παρέλαση συμμετείχαν μακριά τεχνητά φίδια που χόρευαν, πανηγυριστές που φορούσαν τρομακτικές μάσκες, άνθρωποι ντυμένοι με παραδοσιακές φορεσιές η μασκαρεμένοι σαν αλλόκοτοι θεοί πάνω σε ξυλοπόδαρα, ένα πλήθος που κινούνταν σαν ένα σώμα. Όλα αυτά με την συνοδεία του διαπεραστικού ήχου γιγάντιων τυμπάνων και τον συριστικό κρότο πυροτεχνημάτων, που είναι παραδοσιακά κινεζική εφεύρεση.
Απευθυνθήκαμε σε μερικούς νεαρούς βουδιστές, που συνόδευαν τα άρματα. Ήταν απροσδόκητα ομιλητικοί. Μας εξήγησαν ότι κάθε θεότητα φέρει την δική της συνοδεία και πως επικεφαλής των θεών για την λιτανεία ήταν ο θεός των αστεριών, που τον τιμούσαν εκείνη την χρονιά. Η Ταϊβανέζα Πελαγία Υu μετέφραζε από τα κινέζικα. Παλιοί και νέοι βλοσυροί θεοί θα άκουγαν τις προσευχές των ντόπιων, που με θυμιάματα και προσφορές τους εξευμένιζαν. Ένας από τους αρχαιότερους θεούς, προστάτης των ψαράδων, παρακολουθούσε απροσπέλαστος τις ικεσίες των κατοίκων για προστασία από τους τυφώνες. Στο τέλος της λιτανείας, όταν τα τύμπανα έπαψαν και ο ήλιος είχε δύσει, τα άρματα έμπαιναν πίσω στις παγόδες και οι τελευταίοι άνθρωποι σκόρπιζαν, ο πατήρ Ιωνάς στεκόταν δακρυσμένος και προσευχόταν σιγανά. Όταν τον πλησίασα με απορία, η απάντησή του ήταν αποκαλυπτική: «Αν έβλεπες τα παιδιά σου να παίρνουν ναρκωτικά, δεν θα πονούσες;».
Την επόμενη μέρα, ο π. Ιωνάς με οδήγησε στον κεντρικό βουδιστικό ναό -παγόδα στην νέα Ταϊπέι. Μου εξήγησε τον λόγο που οι πιστοί άφηναν στους βωμούς ως θυσία πολλά τρόφιμα, για να τραφούν οι νεκροί πρόγονοι. Τα τρόφιμα αυτά τα έπαιρναν αργότερα πίσω στα σπίτια τους.
Σε αυτόν τον κόσμο, ο πατήρ Ιωνάς για χρόνια μαθήτευε στην παρατήρηση της παράδοσής τους. Στάθηκε για να κατανοήσει. Και από αυτό ξεκίνησε. Σε κυριακάτικο κήρυγμά του ήμουν αυτήκοος μάρτυρας της προσπάθειάς του να στηριχτεί στην δική τους παράδοση, ώστε για μία ακόμη φορά να οικοδομήσει μία «γέφυρα» προς την πίστη στον Χριστό. Διαφορετικά δεν θα τον καταλάβαιναν και δεν θα άκουγαν οτιδήποτε για την Ορθοδοξία. Για την κατανόηση όσων σας μεταφέρω, θα παραθέσω μέρος του κηρύγματός του κατά την Θεία Λειτουργία, που τελεί στην κινεζική γλώσσα.
«Στην κινεζική κοσµοθεωρία οι νεκροί δεν έχουν αποχωρήσει από την οικογένεια. Παραµένουν ανώτερα µέλη σε αυτή. Οι νεκροί πρόγονοι στερούνται των φυσικών σωµάτων τους. Οι ζωντανοί τους προσδίδουν ανάγκες, πείνα, κρύο, χρέη, σαν αυτές των ζωντανών. Αυτά τα χρέη τα πληρώνουν τα παιδιά και τα εγγόνια, υπό το κράτος του φόβου πως οι πρόγονοι φαντάσματα θα τους βλάψουν. Η τροφή για τους προγόνους τοποθετείται στα ιερά, γιατί η τροφή είναι σύμβολο ζωής. Ο άνθρωπος προσφέρει αυτό που τον συντηρεί. Ο Χριστιανός τώρα φέρνει τον κόσμο όλο, αλλά καλλωπισμένο, αλλαγμένο με τα ίδια του τα χέρια. Προσφέρουμε πάλι τρόφιμα, το κρασί και το ψωμί, τα οποία είναι απλά αλλά και ευγενικά. Φέρνουμε τον κόσμο όλο αλλά αλλαγμένο με τα ίδια μας τα χέρια. Και δεν φέρνουμε μόνο αυτά, αλλά φέρνουμε μέσα στις μνήμες μας τους ανθρώπους μας. Όλους αυτούς που αγαπάμε, την οικογένειά μας, τους φίλους, τους γνωστούς. Και όχι μόνο αυτούς αλλά και όσους έφυγαν από αυτή την ζωή, τους γονείς μας, τους συγγενείς μας, τους παππούδες, όλη την οικογένειά μας. Πως μπορούμε να τους ξεχάσουμε; Και βέβαια φέρνουμε μέσα μας και τις προσδοκίες μας, τα όνειρά μας, τις αποτυχίες μας, τα κλάματά μας, αλλά και την σίγουρη ελπίδα ότι κάτι θα γίνει καλύτερο. Δηλαδή, από το “Τρέφοντας τους Νεκρούς” βρισκόμαστε στο “Τρεφόμενοι από τον Ζώντα Θεό”. Η πιο ισχυρή γέφυρα βρίσκεται στην αντιστροφή του θυσιαστικού Γεύματος. Στην βουδιστική λατρεία-φροντίδα των προγόνων, οι ζωντανοί πρέπει να θρέψουν τους νεκρούς. Οι νεκροί είναι ενδεείς, πεινασμένοι και εξαρτημένοι. Αυτό δημιουργεί άγχος. Τι θα γίνει, αν ξεχάσω; Τι θα γίνει, αν δεν έχω γιους; Στην Θεία Λειτουργία ο Θεός, ο Απόλυτος Πρόγονος, τρέφει τους ζωντανούς. Ας μην ξεχνάμε ότι αποκαλούμε τον Θεό Πατέρα, λέμε την προσευχή “Πάτερ ημών”. Αν ο Θεός είναι ο Πατέρας μας, τότε βέβαια είναι ο απόλυτος πρόγονός μας. Είναι αληθινός πατέρας μας, διότι έχει Υιό. Και επειδή έχει Υιό, μέσα σε αυτόν τον Υιό μπορούμε να ενωθούμε και εμείς και να βρεθούμε και εμείς…».
Εκείνη την Κυριακή στην Ταϊπέι τον άκουσα να τους μιλάει για έναν Θεό που δεν ζητά τροφή, αλλά προσφέρεται ο ίδιος ως τροφή. Για τον Χριστό που γίνεται σώμα και αίμα, που δίδεται ως βρώση και πόση όχι μόνο για τους ζωντανούς. Για έναν Θεό που δεν μένει σε απόσταση, αλλά ενώνεται με τον άνθρωπο, γίνεται ένα μαζί του. Με αυτό τον τρόπο η Θεία Ευχαριστία δεν είναι απλά μία διδασκαλία.
Εκείνη την Κυριακή, όπως και τις προηγούμενες, ο πατήρ Ιωνάς είχε μαγειρέψει στην μικρή κουζίνα μόνος από τα ξημερώματα, πριν έρθουν οι πρώτοι πιστοί, τα φαγητά που θα μας προσέφερε μετά την Θ. Λειτουργία. Φάγαμε και ευφρανθήκαμε, συμμετέχοντας έτσι στην παράδοση της φιλοξενίας που ο π. Ιωνάς κουβαλούσε μέσα του από την Ελλάδα. Μία παράδοση που δεν ήταν οικεία στους Ταϊβανέζους, αλλά τους επιβεβαιώνει πως ο ιερέας τους τους έχει έγνοια.
Θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρω πως ο π. Ιωνάς φρόντισε μέσω του διαδικτύου να μεταδίδονται ζωντανά η Θεία Λειτουργία και όλες οι άλλες ακολουθίες στην κινεζική γλώσσα στην Κίνα και σε ολόκληρο τον κόσμο.
Σε μία εποχή που ο ιστορικός της Δύσης αποκαλεί μεταχριστιανική, ο πατήρ Ιωνάς συνεχίζει την ιεραποστολή στην Ασία, σε μία ξένη χώρα που είναι πια πατρίδα του.
Αδιαμφισβήτητα η Ορθοδοξία μπορεί να έφτασε στην Φορμόζα τα τελευταία χρόνια, όμως με μία ισχυρή αντίθεση, φανερώθηκε ήσυχα όπως η πίστη των αλιέων, όχι σαν θρίαμβος αλλά ως σπόρος που έπεσε στην γη και περιμένει.
Χατζή Σοφία
Δημοσιογράφος, συγγραφέας, ραδιοφωνική παραγωγός
